Kan ik het ouderlijk gezag over mijn kind kwijtraken?
Ja, maar dit gebeurt niet snel. U kunt gezag over uw minderjarige kind alleen verliezen als de rechter of de wet dit bepaalt. En als dit het beste is voor uw kind. Ouderlijk gezag stopt automatisch zodra uw kind 18 jaar is.
Wat is ouderlijk gezag?
Als u ouderlijk gezag heeft, bent u verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van uw minderjarige kind. U beslist over alle belangrijke dingen. Bijvoorbeeld over waar uw kind naar school gaat. Door het ouderlijk gezag heeft u rechten en plichten. Zodra uw kind 18 jaar is, stopt ouderlijk gezag automatisch.
Let op
Alleen of samen ouderlijk gezag
Als u alleen ouderlijk gezag heeft, heet dat ‘eenhoofdig gezag’. U kunt ook ‘gezamenlijk ouderlijk gezag’ hebben. U heeft dan samen met de andere ouder het ouderlijk gezag. Gaat u uit elkaar? Dan houdt u beiden ouderlijk gezag. U kunt ook gezamenlijk gezag hebben met iemand die niet de ouder van het kind is.
Wanneer verliest u ouderlijk gezag?
U kunt uw ouderlijk gezag alleen kwijtraken als de rechter of de wet dat bepaalt. Dat kan in 2 situaties:
- als u niet voor uw kind kunt zorgen
- als uw ex-partner alleen ouderlijk gezag wil
Kies verderop uw situatie.
Als u uw ouderlijk gezag verliest
Als uw ouderlijk gezag stopt, heeft dat gevolgen. Uw kind moet misschien verhuizen. Of het kan pleegouders krijgen.
U kunt niet zelf stoppen met ouderlijk gezag
U kunt niet zelf afstand doen van het ouderlijk gezag over uw kind. Behalve als het kind niet uw biologische kind is. Is het kind geboren tijdens uw huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder? Dan kunt u als vader of duomoeder soms van uw ouderlijk gezag af door uw ouderschap te ontkennen. Als u niet getrouwd of geregistreerd partners was, doet u dit door de erkenning ongedaan te maken.
Let op
Als uw kind 18 jaar wordt
Zodra uw kind 18 jaar wordt, stopt uw ouderlijk gezag automatisch. Uw kind is dan meerderjarig en mag zelf beslissen over zijn of haar leven. Hij of zij mag bijvoorbeeld zelf een huurcontract of abonnement afsluiten.
Goed om te weten
- Bent u het niet eens met de beslissing van de rechter om uw ouderlijk gezag te stoppen? Dan kunt u in hoger beroep. U heeft hiervoor een advocaat nodig.
- Als uw ouderlijk gezag stopt, krijgt u het meestal niet meer terug. Maar u kunt de rechter wel vragen om u het gezag terug te geven.
- Voor minderjarige ouders gelden andere regels.
Kies uw situatie:
Ik kan niet voor mijn kind zorgen
Als u niet goed voor uw kind kunt zorgen, kunt u uw ouderlijk gezag kwijtraken. Dit heeft veel gevolgen. U kunt uw ouderlijk gezag kwijtraken in 3 gevallen:
- Als u een ‘gezagsbeëindigende maatregel’ krijgt van de rechter. Bijvoorbeeld omdat u uw kind mishandelt.
- Als de rechter uw ouderlijk gezag tijdelijk ‘schorst’. Bijvoorbeeld omdat uw kind dringend medische hulp nodig heeft, maar u daar geen toestemming voor geeft.
- Als u volgens de wet geen gezag mag hebben. Bijvoorbeeld omdat u onder curatele komt te staan.
Hieronder leest u meer over deze 3 gevallen.
1U krijgt een gezagsbeëindigende maatregel
De Raad voor de Kinderbescherming of het Openbaar Ministerie (OM) kan een gezagsbeëindigende maatregel aanvragen bij de rechter. Dat doen zij als zij vinden dat uw kind niet veilig kan opgroeien bij u. Heeft uw kind pleegouders, bijvoorbeeld omdat het uit huis geplaatst is? Dan kunnen ook de pleegouders deze maatregel aanvragen. Maar alleen als de Raad voor de Kinderbescherming dat niet doet.
U mag uw mening geven
Gaat de rechter beslissen of u een gezagsbeëindigende maatregel krijgt of niet? Dan mag u eerst uw mening geven. Dit kan op 2 manieren:
- schriftelijk vóór de zitting. U heeft hiervoor een advocaat nodig.
- mondeling tijdens de zitting. Een advocaat is niet verplicht, maar vaak wel verstandig.
Uw mening geven is niet verplicht.
De mening van uw kind telt ook mee
Een kind van 8 jaar of ouder mag ook zijn of haar mening geven. De rechter nodigt uw kind uit voor een ‘kindgesprek’. Uw kind is niet verplicht om hier naartoe te gaan. Hij of zij mag ook een brief sturen. Of niets doen.
Wanneer krijgt u een gezagsbeëindigende maatregel?
De rechter beslist in 2 situaties dat u een gezagsbeëindigende maatregel krijgt:
- Als u bijvoorbeeld uw kind mishandelt, of niet naar school laat gaan. Dit heet ‘misbruik van ouderlijk gezag’.
- Als de ontwikkeling van uw kind in gevaar is. En het is duidelijk dat u uw kind niet meer zelf kunt opvoeden.
Goed om te weten
Bij problemen met de opvoeding of verzorging van uw kind krijgt u meestal niet meteen een gezagsbeëindigende maatregel. Vaak krijgt u eerst hulp. Bijvoorbeeld van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) of een sociaal wijkteam in uw buurt. U kunt ook een ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing krijgen.
2De rechter schorst uw ouderlijk gezag
De Raad voor de Kinderbescherming of het Openbaar Ministerie (OM) kan de rechter vragen om uw ouderlijk gezag voor 3 maanden te schorsen. Heeft uw kind pleegouders, bijvoorbeeld omdat het uit huis geplaatst is? Dan kunnen ook de pleegouders schorsing aanvragen. Maar alleen als de Raad voor de Kinderbescherming dat niet doet.
U mag uw mening geven
Als de rechter gaat beslissen over het schorsen van uw gezag, mag u eerst uw mening geven. Dit kan op 2 manieren:
- schriftelijk vóór de zitting. U heeft hiervoor een advocaat nodig.
- mondeling tijdens de zitting. Een advocaat is niet verplicht, maar vaak wel verstandig.
Uw mening geven is niet verplicht.
De mening van uw kind telt ook mee
Een kind van 8 jaar of ouder mag ook zijn of haar mening geven. De rechter nodigt uw kind uit voor een ‘kindgesprek’. Uw kind is niet verplicht om hier naartoe te gaan. Hij of zij mag ook een brief sturen. Of niets doen.
Wanneer schorst de rechter uw ouderlijk gezag?
In 2 situaties beslist de rechter dat uw ouderlijk gezag wordt geschorst:
- Als het noodzakelijk is om uw kind direct te beschermen. Bijvoorbeeld omdat u geen vaste woon- of verblijfplaats heeft en niet voor uw kind kunt zorgen.
- Als uw kind dringend medische hulp nodig heeft, maar u weigert om toestemming te geven voor een behandeling. Daardoor is de gezondheid van uw kind in gevaar.
Schorsing is tijdelijk
Als de rechter uw ouderlijk gezag schorst, stopt uw gezag voor 3 maanden. Daarna krijgt u uw ouderlijk gezag vanzelf terug. Behalve als in deze periode een gezagsbeëindigende maatregel is aangevraagd. De schorsing duurt dan totdat de rechter beslist of u de maatregel krijgt of niet.
Goed om te weten
In plaats van schorsing kunt u verplichte hulp krijgen bij het opvoeden van uw kind. Dit heet ondertoezichtstelling (OTS).
3U mag geen gezag hebben volgens de wet
Volgens de wet mag u in sommige situaties geen ouderlijk gezag hebben. Namelijk als:
- u onder curatele staat
- u een blijvende psychische ziekte heeft, en de rechter beslist dat u hierdoor geen gezag kunt hebben
Komt u in 1 van deze situaties terecht? Dan verliest u automatisch uw ouderlijk gezag.
Mijn ex-partner wil alleen ouderlijk gezag
Hebben u en de andere ouder gezamenlijk ouderlijk gezag over uw kind? Dan blijft dat zo als u uit elkaar gaat. Maar zowel u als uw ex-partner kan de rechter vragen om alleen ouderlijk gezag te krijgen. Dit heet ‘eenhoofdig ouderlijk gezag’. Bijvoorbeeld als er na uw scheiding veel problemen zijn tussen jullie.
Als uw ex-partner eenhoofdig ouderlijk gezag aanvraagt
Vraagt uw ex-partner eenhoofdig ouderlijk gezag aan? Dan krijgt u hierover een brief van de rechter. U kunt de rechter laten weten of u het met uw ex-partner eens bent of niet. Dit kan op 2 manieren:
- schriftelijk vóór de zitting. U heeft hiervoor een advocaat nodig.
- mondeling tijdens de zitting. Een advocaat is niet verplicht, maar wel verstandig.
U bent niet verplicht om uw mening te geven.
Uw kind mag zijn of haar mening geven
Een kind van 8 jaar of ouder mag zijn of haar mening geven. De rechter nodigt uw kind uit voor een ‘kindgesprek’. Uw kind is niet verplicht om hier naartoe te gaan. Hij of zij mag ook een brief sturen. Of niets doen.
De rechter doet uitspraak
Zodra de rechter beslist of u uw gezag verliest of niet, krijgt uw advocaat een 'beschikking'. Dat is een document waarin de uitspraak van de rechter staat. Heeft u geen advocaat? Dan krijgt u zelf de beschikking.
Gezamenlijk ouderlijk gezag stopt niet zomaar
De rechter stopt gezamenlijk ouderlijk gezag niet zomaar. Dat gebeurt alleen als eenhoofdig gezag het beste is voor uw kind. Omdat uw kind anders 'vast' komt te zitten tussen beide ouders. Dit heet het 'klemcriterium'.
Eenhoofdig gezag is bijvoorbeeld beter voor uw kind als:
- een van de ouders ernstig verslaafd is aan alcohol of drugs
- een van de ouders in het buitenland woont en niet bereikbaar is
- de ouders geen contact met elkaar hebben en geen afspraken kunnen maken
Als gezamenlijk ouderlijk gezag stopt, heeft dat veel gevolgen.
Goed om te weten
- De rechter kan aan de Raad voor de Kinderbescherming vragen om uw situatie te onderzoeken.
- Vragen u en uw ex-partner allebei eenhoofdig gezag aan? Dan bepaalt de rechter wie van u ouderlijk gezag houdt.
Meer informatie over dit onderwerp
Wat zijn de gevolgen als ik mijn ouderlijk gezag kwijtraak?
Wat zijn de gevolgen als ik mijn ouderlijk gezag kwijtraak?
Als uw ouderlijk gezag stopt, veranderen uw rechten en plichten. Wat er precies verandert, bepaalt de rechter. Dit hangt ook af van of uw ouderlijk gezag stopt omdat:
- u niet voor uw kind kunt zorgen. Of:
- uw ex-partner alleen gezag wil
1 U kunt niet voor uw kind zorgen
Verliest u uw ouderlijk gezag omdat u niet goed voor uw kind kunt zorgen? Dan bepaalt de rechter of u:
- recht heeft om uw kind af en toe te zien. Als u uw kind mag zien, is dit vaak onder begeleiding. Bijvoorbeeld van een gecertificeerde instelling, zoals Bureau Jeugdzorg.
- recht heeft op informatie over uw kind. Bijvoorbeeld over zijn of haar gezondheid, en hoe het op school gaat.
- financieel voor uw kind moet blijven zorgen
De rechter bepaalt ook wie vanaf nu voor uw kind gaat zorgen en waar het gaat wonen. Dit hangt af van of u samen of alleen ouderlijk gezag had.
Als u samen ouderlijk gezag had
Als u samen ouderlijk gezag heeft, heet dit ‘gezamenlijk ouderlijk gezag’. Had u gezamenlijk ouderlijk gezag maar heeft de rechter uw ouderlijk gezag gestopt? Dan heeft de andere ouder nu alleen gezag. Hij of zij zorgt voor uw kind.
Heeft de rechter het ouderlijk gezag van u allebei gestopt? Dan krijgt uw kind een voogd. Vaak is dit een medewerker van een jeugdzorginstelling, of een pleegouder. De voogd zorgt voor uw kind.
Als u alleen ouderlijk gezag had
Als u alleen ouderlijk gezag heeft, heet dit ‘eenhoofdig ouderlijk gezag’. Had u eenhoofdig ouderlijk gezag over uw kind? Dan zijn er 2 mogelijkheden:
- Als uw kind nog een juridisch ouder heeft, kan die ouderlijk gezag krijgen. De rechter geeft hem of haar alleen ouderlijk gezag als dit het beste is voor uw kind.
- Uw kind krijgt een voogd. Meestal is dit een medewerker van een jeugdzorginstelling, of een pleegouder.
2 Uw ex-partner wil alleen gezag
Vraagt de andere ouder alleen het gezag aan en beslist de rechter dat uw ouderlijk gezag stopt? Dan krijgt de andere ouder eenhoofdig ouderlijk gezag. Hij of zij moet u regelmatig informatie geven over uw kind. Bijvoorbeeld over zijn of haar gezondheid en hoe het op school gaat.
De rechter bepaalt ook of u:
- financieel voor uw kind moet blijven zorgen. U betaalt dan samen met de andere ouder de kosten voor uw kind.
- uw kind mag blijven zien. Soms mag u alleen contact houden per telefoon. Woont uw kind bij u? Dan verhuist het meestal naar de andere ouder.
Kan ik mijn ouderlijk gezag terugkrijgen?
Kan ik mijn ouderlijk gezag terugkrijgen?
U krijgt uw ouderlijk gezag alleen terug als de rechter dit beslist.
U kunt uw ouderlijk gezag terugvragen
Als uw ouderlijk gezag stopt, kunt u de rechter vragen om het gezag aan u terug te geven. Bijvoorbeeld als uw problemen zijn opgelost en u weer voor uw kind kunt zorgen. Hiervoor heeft u een advocaat nodig.
U krijgt uw ouderlijk gezag alleen terug als:
- dit het beste is voor uw kind, en
- u uw kind weer alle zorg kunt geven die hij of zij nodig heeft
Goed om te weten
Kreeg u een gezagsbeëindigende maatregel? Dan kan ook de Raad voor de Kinderbescherming de rechter vragen om u het ouderlijk gezag terug te geven.
Soms krijgt u uw ouderlijk gezag automatisch terug
U kunt uw ouderlijk gezag ook automatisch terugkrijgen. Bijvoorbeeld als:
- uw ouderlijk gezag geschorst is. U krijgt uw ouderlijk gezag dan meestal na 3 maanden vanzelf terug.
- u niet meer onder curatele staat
Neem voor meer informatie contact op met een van onze juristen.