Hoe verloopt een strafzitting bij de rechtbank?

Als u een dagvaarding heeft ontvangen, bent u opgeroepen om voor de rechter te verschijnen. In de dagvaarding staat waar, wanneer en hoe laat u bij de rechtbank moet zijn. Tijdens de zitting onderzoekt de rechter of u schuldig bent.

Het is belangrijk dat u op tijd bij de zitting aanwezig bent. Op de dag van de zitting meldt u zich met uw dagvaarding bij de portier van het gerechtsgebouw waar uw zaak voorkomt. Deze weet in welke rechtszaal uw zaak behandeld wordt. Daar wacht u tot u binnengeroepen wordt. De zitting verloopt als volgt:

1. Opening onderzoek van de zitting
 In het begin gaat de rechter uw persoonsgegevens controleren en vertelt u dat u niet verplicht bent om de vragen te beantwoorden.

2. Tenlastelegging
Daarna leest de officier van justitie voor waarvan u beschuldigd wordt (de tenlastelegging). En welke getuigen en/of deskundigen er zijn opgeroepen. Zitten die van u er niet bij, meld dit dan meteen aan de rechter. Wacht u tot later, dan hoeft de rechter uw getuigen niet meer te horen.

3. Gehoor van getuigen
Na de tenlastelegging worden de getuigen gehoord. De rechter vertelt welke schriftelijke stukken/bewijzen (proces-verbaal van de politie) in uw strafdossier zitten.

4. Onderzoek door de rechter (requisitoir)
Vaak zal de rechter u ook nog dingen vragen. U bent niet verplicht om de vragen te beantwoorden. Naast de vragen over strafbare feit, worden ook vragen gesteld over uw persoonlijke situatie (werk, gezinssituatie en of u eerder in aanraking bent geweest met de politie).

5. Strafeis van officier van justitie
Zijn er geen vragen meer, dan is de beurt weer aan de officier van justitie om een straf te eisen, zoals een geldboete, taakstraf of een gevangenisstraf. Ook kan de officier van justitie aan de rechter  vragen om de verdachte vrij te spreken.

6. Reageren op officier van justitie (pleidooi, repliek en dupliek)
Vervolgens krijgt u of uw advocaat weer het woord. Daar mag de officier van justitie nog een keer op reageren. Het laatste woord is echter voor u of uw advocaat. U krijgt dus twee keer de gelegenheid om te reageren op wat de officier van justitie naar voren brengt.

7. Uitspraak van de rechter
Als laatste spreekt de rechter. De kantonrechter en de politierechter doen bijna altijd direct een uitspraak. Bij hogere rechtbanken volgt de uitspraak meestal weken later.

• Met wat voor soort rechters kan ik te maken krijgen?

  Voor welke rechter u komt, hangt af van de ernst van het strafbare feit. U kunt voor de kantonrechter of voor de politierechter of de 'meervoudige strafkamer' van de rechtbank komen te staan. Die heet zo omdat er dan drie rechters zijn in plaats van een. Verder is altijd de officier van justitie aanwezig en een griffier om alles bij te houden.

  De kantonrechter behandelt eenvoudige strafzaken, zoals verkeersovertredingen. Naast de overtredingen behandelt de kantonrechter ook de beroepen tegen administratieve boetes.

  De politierechter behandelt alleen eenvoudige strafzaken, waarin maximaal 1 jaar gevangenisstraf kan worden opgelegd. De politierechter werkt alleen en bepaalt ook alleen (zonder overleg met andere rechters) de straf.

  De meervoudige strafkamer (drie rechters) behandelt zwaardere zaken. Moet u hier voorkomen, dan is het verstandig om een advocaat in te schakelen.

• Ben ik verplicht om een advocaat in te schakelen?

  In de strafzaken bent u niet verplicht om een advocaat in te schakelen. U kunt dus uzelf verdedigen. In bepaalde strafzaken, zoals een misdrijf, is het raadzaam om een advocaat in te schakelen. Een advocaat kan beter een uitleg geven over bepaalde feiten en omstandigheden van de zaak. Het is altijd verstandig om een advocaat in te schakelen, als u moet voorkomen voor de meervoudige strafkamer.

• Ben ik verplicht om zelf bij de zitting aanwezig te zijn?

  Nee, u ben niet verplicht op de zitting te verschijnen. U heeft drie mogelijkheden:

  • Een advocaat mondeling machtigen om namens u het woord te doen. De rechter moet daarmee instemmen.
  • Een brief schrijven aan de rechter en daarin uw standpunt uitleggen.
  • Gewoon wegblijven.

  Als u niet bij de zitting aanwezig bent, wordt u meestal 'bij verstek' veroordeeld. Soms vindt de rechter het beter als u wel persoonlijk op de zitting aanwezig bent. De zaak wordt dan uitgesteld en u krijgt een nieuwe oproep. Dan moet u persoonlijk verschijnen, een advocaat sturen of schriftelijk reageren.

  Als u zelf aanwezig bent of u laat vertegenwoordigen door een advocaat, kan de straf lager uitvallen.

• Kan iedereen bij de zitting aanwezig zijn?

  Rechtszittingen zijn openbaar, behalve als de verdachte minderjarig is. Als u ouder dan 18 bent, dan kunnen er dus familie, kennissen, maar ook publiek en pers aanwezig zijn. Als u daar ernstige bezwaren tegen heeft, dan kunt u meteen vóór de zitting vragen of de rechter de zaak achter gesloten deuren wil behandelen.

  Alleen als u daar een heel goede reden voor heeft, is er kans dat de rechter uw verzoek inwilligt. Het publiek en eventuele pers moeten dan de zaal verlaten.

• Meer weten?
  Meer informatie over als u terecht moet staan, leest u op de website van de Rechtspraak.

Komt u er niet uit?