Wat gebeurt er bij scheiding met mijn pensioen?

Heeft u allebei of één van u in loondienst gewerkt tijdens uw huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan zijn er meestal pensioenrechten opgebouwd. Ook die moeten bij een echtscheiding verdeeld worden. Volgens de wet heeft u allebei recht op de helft van het ouderdomspensioen dat is opgebouwd in de tijd dat uw huwelijk of partnerschap duurde. In onderling overleg mag u andere afspraken maken over de verdeling, als u die maar vastlegt in het echtscheidingsconvenant. Hoe u de pensioenrechten verdeelt kan consequenties hebben voor uw latere pensioen.

Bent u gescheiden vóór 1 mei 1995? Dan gelden voor u nog de oude regels. Met vragen over uw pensioen kunt u dan het beste contact opnemen met het Juridisch Loket.

• Maakt het uit wie van de partners pensioen heeft opgebouwd?

  Nee. Is uw partner de enige die in deze periode pensioen heeft opgebouwd, dan heeft u recht op 50% daarvan – en omgekeerd. Heeft u allebei pensioen opgebouwd, dan heeft u allebei recht op de helft van elkaars pensioen. Het handigst is dan meestal om te middelen. De partner met de laagste pensioenopbouw krijgt dan de helft van het verschil met de pensioenopbouw van de andere partner.

  U mag een andere regeling afspreken dan de 50/50 standaardverdeling, als u het daar allebei mee eens bent. Leg die afspraken wel vast!
  
  Op de website van Rijksoverheid vindt u antwoord op vragen over de verdeling van ouderdomspensioen na scheiding of download de brochure 'Verdeling van ouderdomspensioen bij scheiding'.

• Wat voor afspraken kan ik maken over de pensioenverdeling?

  Afhankelijk van uw situatie en wensen zijn er verschillende mogelijkheden:

  1. De standaardverdeling. In dat geval moet u binnen 2 jaar na de datum waarop de echtscheiding is uitgesproken een formulier invullen en opsturen naar de betreffende pensioenuitvoerder(s).
     Als u geen aparte (afwijkende) afspraken maakt over de pensioenverdeling geldt automatisch de standaardverdeling.
  2. Een afwijkende verdeling. In plaats van ieder de helft kiest u bijvoorbeeld voor een verdeling een derde-twee derde, of 40%-60%. Vaak gebeurt dit in ruil voor compensatie op een ander terrein (boedelverdeling, alimentatie enzovoort). Nogmaals: u mag afspreken wat u samen wilt, zolang u afwijkende afspraken maar vastlegt.
  3. Geen verdeling. Dit is zinnig als u in de huwelijks- of partnerschapsperiode allebei ongeveer evenveel pensioen heeft opgebouwd. Of als u samen iets anders wilt afspreken. De ene partner kan bijvoorbeeld afzien van pensioenverdeling in ruil voor een afkoopsom ineens, de gezamenlijke woning of een andere compensatie. Zolang u het er maar samen over eens bent en deze afspraken ook vastlegt.
  4. Conversie. Conversie betekent 'omzetting'. Bent u niet de partner die het pensioen heeft opgebouwd? Dan kunt u eventueel na de verdeling uw aanspraken op een deel van het pensioen van uw ex omzetten in een eigen ouderdomspensioen. Dit wordt dan gecombineerd met een bijzonder nabestaandenpensioen. Het voordeel is dat u dan op pensioengebied niets meer met elkaar te maken hebt. U hebt allebei uw eigen ouderdomspensioen. Dat betekent ook dat u geen pensioen kwijtraakt als uw partner (die het pensioen heeft opgebouwd) eerder overlijdt dan u.
• Hoe leg ik afspraken vast?

  Wat u samen ook afspreekt over de pensioenverdeling, het is van groot belang dat u deze afspraak vastlegt in het echtscheidingsconvenant, waarin alle afspraken over uw scheiding staan. Doet u dat niet, dan geldt automatisch de regeling uit de wet (dus 50/50).

• Wie betaalt straks het ouderdomspensioen uit en wanneer?

  Als de pensioenuitvoerder tijdig (dus binnen 2 jaar na de echtscheiding) het formulier heeft ontvangen, krijgt u daarvan straks uw pensioen uitgekeerd. Dat gebeurt:

  • Bij verdeling (standaard of afwijkend): vanaf het moment dat de oudste van u tweeën pensioengerechtigd is. U krijgt dan allebei uw deel van het ouderdomspensioen. De pensioenuitkering stopt voor u allebei als de ex-partner die het pensioen heeft opgebouwd overlijdt. Als overlevende ex-partner heeft u dan vaak nog wel recht op bijzonder nabestaandenpensioen.
  • Bij conversie: uw ouderdomspensioen gaat voor u in op de datum dat u pensioengerechtigd wordt en voor uw partner als hij/zij dat wordt. Het maakt niet uit of degene die het pensioen heeft opgebouwd nog in leven is. Beide pensioenuitkeringen lopen levenslang door. Overlijdt degene die het pensioen heeft opgebouwd, dan heeft dat geen gevolgen voor de overblijvende ex-partner.
• Wie stuurt het formulier voor verdeling van ouderdomspensioen in?

  Kiest u voor de wettelijke verdeling (dus 50/50), dan hoeft slechts één van beide ex-partners het formulier in te sturen. Bij een afwijkende verdeling of 'conversie' moeten beide ex-partners het formulier ondertekenen.
  
  Download de brochure 'Verdeling van ouderdomspensioen bij scheiding' voor meer informatie over de verdeling van pensioen bij echtscheiding, scheiding van tafel en bed of beëindiging geregistreerd partnerschap. Dit document is een bijlage bij het formulier Mededeling van scheiding in verband met verdeling van oduerdomspensioen.

• Wat gebeurt er als de pensioenuitvoerder niet op tijd bericht krijgt?

  Is het formulier niet binnen 2 jaar ingestuurd naar de pensioenuitvoerder? Dan betekent dit niet dat uw eventuele rechten op een deel van het pensioen van uw ex-partner vervallen. Alleen krijgt u uw deel van de pensioenuitkering dan niet meer van de pensioenuitvoerder. U moet dit dan rechtstreeks claimen bij uw ex-partner.

• Zijn er kosten verbonden aan de pensioenverdeling?

  Dat kan. De pensioenuitvoerder mag voor het verdelen van het pensioen kosten in rekening brengen en deze gelijk verdelen over beide ex-partners.

• Welke soorten pensioen moeten bij scheiding verdeeld worden?

  De regels voor ‘pensioenverevening’ (zoals dat officieel heet) gelden voor de meeste vormen van ouderdomspensioen. Maar er zijn belangrijke uitzonderingen. De volgende uitkeringen vallen er niet onder:

  • AOW
  • Lijfrentes
  • VUT-regelingen
  • Pensioenuitkeringen onder de € 420,69 bruto per jaar (bedrag per 1 januari 2010)

  Wilt u weten of een bepaald pensioen onder de wet valt? Neem dan contact op met het Juridisch Loket.

• Gelden deze regels ook als ik samenwoon?

  Nee. Wilt u toch iets regelen, dan kunt u afspraken over pensioenverdeling door de notaris in een samenlevingscontract laten zetten. Zonder samenlevingsovereenkomst houden pensioenuitvoerders geen rekening met eventuele aanspraken.

• Kan ik pensioen ruilen tegen alimentatie of omgekeerd?

  Ja. Op zich zijn alimentatie en de verdeling van het ouderdomspensioen twee verschillende dingen. Maar in onderling overleg kunt u bij de scheiding iets toegeven op het ene gebied in ruil voor iets extra’s op het andere gebied. Krijgt u alimentatie en komt daar op een gegeven moment  pensioen bij? Dan kan dit consequenties hebben voor de hoogte van uw alimentatie. 

Komt u er niet uit?